Η πλασμαφαίρεση και οι κυριότερες ενδείξεις

Η πλασμαφαίρεση είναι μια εξειδικευμένη, εξωσωματική ιατρική μέθοδος κατά την οποία το αίμα του ασθενούς οδηγείται σε ένα ειδικό μηχάνημα (φίλτρο ή φυγοκεντρικό σύστημα) προκειμένου να διαχωριστεί το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος. Στη συνέχεια, το πλάσμα είτε αντικαθίσταται από υγρό υποκατάστασης (π.χ. λευκωματίνη ή πλάσμα δότη) είτε υποβάλλεται σε επεξεργασία και επιστρέφει στον οργανισμό.

Η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί μέθοδο ευεξίας, αποτοξίνωσης ή «αντιγήρανσης», αλλά είναι μια σοβαρή ιατρική πράξη εξωνεφρικής κάθαρσης. Πρέπει να εκτελείται αποκλειστικά σε οργανωμένες νοσοκομειακές μονάδες (π.χ. Νεφρολογικές ή Αιματολογικές κλινικές) υπό την αυστηρή επίβλεψη εξειδικευμένων γιατρών.


Πού και γιατί χρησιμοποιείται;

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση εφαρμόζεται για την ταχεία απομάκρυνση παθολογικών στοιχείων, όπως αντισώματα, τοξίνες, ανοσοσυμπλέγματα ή πρωτεΐνες μεγάλου μοριακού βάρους.


Οι κυριότερες ενδείξεις περιλαμβάνουν:

Νευρολογικά νοσήματα
Μυασθένεια gravis
Σύνδρομο Guillain-Barré
Χρόνια φλεγμονώδης απομυελινωτική πολυνευροπάθεια
Αυτοάνοσες εγκεφαλίτιδες
Σκλήρυνση κατά πλάκας σε βαριές υποτροπές


Αιματολογικά νοσήματα:

Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα
Υπεργλοιότητα αίματος
Μακροσφαιριναιμία Waldenström
Αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο

Νεφρολογικά και αυτοάνοσα νοσήματα:

Αγγειίτιδες ANCA

Σύνδρομο Goodpasture
Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
Ταχέως εξελισσόμενη σπειραματονεφρίτιδα

Άλλες ενδείξεις:

Δηλητηριάσεις
Σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία
Απόρριψη μεταμόσχευσης
Σοβαρές φλεγμονώδεις καταστάσεις σε ΜΕΘ

Κατά την πανδημία COVID-19 διερευνήθηκε επίσης η χρήση της σε ασθενείς με βαριά φλεγμονώδη αντίδραση και σύνδρομο κυτταροκινών (Koball et al., 2022).
Αποτελέσματα και αποτελεσματικότητα

Η αποτελεσματικότητα της πλασμαφαίρεσης εξαρτάται από τη νόσο, το στάδιο της νόσου και τη χρονική στιγμή εφαρμογής της θεραπείας.

Στη μυασθένεια gravis η θεραπεία οδηγεί συχνά σε ταχεία βελτίωση της μυϊκής ισχύος και της αναπνευστικής λειτουργίας (Ipe et al., 2021). Σε κρίσεις μυασθένειας μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια, μειώνοντας την ανάγκη παρατεταμένης μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής.

Στο σύνδρομο Guillain-Barré η πλασμαφαίρεση έχει συσχετιστεί με ταχύτερη νευρολογική αποκατάσταση και μικρότερη διάρκεια νοσηλείας στη ΜΕΘ (Stoian et al., 2021).

Στη θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα θεωρείται θεραπεία εκλογής, καθώς μειώνει σημαντικά τη θνητότητα όταν ξεκινά άμεσα.

Παράλληλα, η μέθοδος χρησιμοποιείται συχνά ως «γέφυρα» μέχρι να δράσουν οι ανοσοκατασταλτικές θεραπείες (Tonev & Momchilova, 2023). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς όπου απαιτείται άμεση μείωση των κυκλοφορούντων αυτοαντισωμάτων.

Ωστόσο, η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί οριστική θεραπεία για τα περισσότερα αυτοάνοσα νοσήματα. Οι παθολογικοί παράγοντες μπορεί να επανεμφανιστούν, γι’ αυτό συχνά συνδυάζεται με κορτικοστεροειδή, ανοσοκατασταλτικά ή βιολογικούς παράγοντες.

Πιθανές επιπλοκές:

Παρότι θεωρείται σχετικά ασφαλής διαδικασία όταν πραγματοποιείται από εξειδικευμένο προσωπικό, η πλασμαφαίρεση μπορεί να συνοδεύεται από επιπλοκές (Mahmoud et al., 2021).

Οι συχνότερες είναι:

Υπόταση
Υποασβεστιαιμία λόγω κιτρικών
Αλλεργικές αντιδράσεις
Διαταραχές πήξης
Λοιμώξεις από κεντρικούς καθετήρες
Αιμορραγικές επιπλοκές
Ηλεκτρολυτικές διαταραχές

Για τον λόγο αυτό, η συνεχής παρακολούθηση από έμπειρη ιατρική και νοσηλευτική ομάδα είναι καθοριστικής σημασίας για την ασφάλεια του ασθενούς.

Κριτήρια ένταξης ασθενών στη μέθοδο:

Η επιλογή των ασθενών βασίζεται σε διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και στην εκτίμηση της βαρύτητας της νόσου (ASFA, 2023-2024).

Τα βασικά κριτήρια περιλαμβάνουν:

Επιβεβαιωμένη διάγνωση νόσου που ανταποκρίνεται στην πλασμαφαίρεση.

Σοβαρή ή ταχέως εξελισσόμενη κλινική εικόνα
Αποτυχία συμβατικής θεραπείας.

Παρουσία αυτοαντισωμάτων ή παθολογικών παραγόντων στο πλάσμα.

Απουσία σοβαρών αντενδείξεων:

Αντενδείξεις μπορεί να αποτελέσουν:

Ασταθής αιμοδυναμική κατάσταση
Σοβαρές διαταραχές πήξης
Μη ελεγχόμενη σηψαιμία
Αδυναμία αγγειακής προσπέλασης

Η απόφαση για ένταξη λαμβάνεται συνήθως από διεπιστημονική ομάδα που περιλαμβάνει νεφρολόγους, αιματολόγους, νευρολόγους και εντατικολόγους.

Νοσοκομεία στην Ελλάδα όπου εφαρμόζεται η πλασμαφαίρεση:

Η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται στην Ελλάδα σε εξειδικευμένα δημόσια νοσοκομεία και πανεπιστημιακά κέντρα, καθώς και σε επιλεγμένα ιδιωτικά θεραπευτήρια που διαθέτουν μονάδες εξωσωματικών θεραπειών και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό.

Ενδεικτικά, η μέθοδος εφαρμόζεται σε νοσοκομεία όπως:

Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς».

Λαϊκό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών.

Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν».
Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ.
Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης.
Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών.

Η μέθοδος εφαρμόζεται κυρίως σε μονάδες νεφρολογίας, αιματολογίας και εντατικής θεραπείας, ενώ απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και διεπιστημονική συνεργασία.

Ο ρόλος της νοσηλευτικής ομάδας:

Η συμβολή των νοσηλευτών στην επιτυχία της πλασμαφαίρεσης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι νοσηλευτές είναι υπεύθυνοι για:

Την προετοιμασία του ασθενούς.
Την παρακολούθηση ζωτικών σημείων.
Τη διαχείριση του εξοπλισμού.
Την αναγνώριση επιπλοκών.
Την ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς.
Την εκπαίδευση του ασθενούς και της οικογένειας.

Η εξειδικευμένη νοσηλευτική φροντίδα συμβάλλει στη μείωση των επιπλοκών και στη βελτίωση της συνολικής εμπειρίας του ασθενούς.

Συμπεράσματα:

Στη σύγχρονη κλινική πράξη, η πλασμαφαίρεση έχει εξελιχθεί σε μία ιδιαίτερα σημαντική θεραπευτική επιλογή σε σοβαρά αυτοάνοσα, νευρολογικά, αιματολογικά και νεφρολογικά νοσήματα. Η δυνατότητα ταχείας απομάκρυνσης παθολογικών παραγόντων από το πλάσμα την καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματική σε κρίσιμες καταστάσεις.

Η συνεχής εξέλιξη της τεχνολογίας και των θεραπευτικών πρωτοκόλλων έχει βελτιώσει σημαντικά την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της μεθόδου. Παράλληλα, η εφαρμογή της σε εξειδικευμένα κέντρα και η συνεργασία διεπιστημονικών ομάδων διασφαλίζουν καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς.

Η πλασμαφαίρεση δεν αντικαθιστά τη βασική θεραπεία των νοσημάτων, αλλά λειτουργεί συχνά ως κρίσιμο θεραπευτικό εργαλείο που μπορεί να σώσει ζωές.

ertnews.gr

Διαφορά Θεραπείας και Δωρεάς Θεραπευτική Πλασμαφαίρεση:


Γίνεται για την αφαίρεση βλαβερών ουσιών από το αίμα ενός ασθενούς.

Δωρεά Πλάσματος (Πλασμαφαίρεση Δότη):


Μια διαδικασία παρόμοια με την απλή αιμοδοσία, όπου ένας υγιής εθελοντής δίνει μόνο το πλάσμα του. Τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια του επιστρέφονται αμέσως, και το πλάσμα χρησιμοποιείται για τη δημιουργία πολύτιμων φαρμάκων (π.χ. ανοσοσφαιρίνες).


Κίνδυνοι και Αντενδείξεις:

Καθώς πρόκειται για επεμβατική μέθοδο με κυκλοφορία του αίματος εκτός σώματος, ενέχει κινδύνους όπως πτώση της πίεσης (υπόταση), λοιμώξεις, αλλεργικές αντιδράσεις στο υγρό αναπλήρωσης ή διαταραχές πηκτικότητας.


Σημείωση:


Η πλασμαφαίρεση έχει έρθει πρόσφατα στην επικαιρότητα λόγω της δικαστικής και ιατρικής διερεύνησης σχετικά με τον θάνατο του τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος έχασε τη ζωή του μετά από διενέργεια της συγκεκριμένης διαδικασίας σε ιδιωτική δομή, σε συνδυασμό με άλλες απαγορευτικές πράξεις (όπως η υδροθεραπεία).


CNN.gr